Status «ηλεκτρονικού ατόμου» εξετάζει η ΕΕ για τα ρομπότ!

Υιοθέτηση κανόνων για την τεχνητή νοημοσύνη ζητά η Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων της ΕΕ. Εξετάζεται να δοθεί στα ρομπότ νομικό status «ηλεκτρονικού ατόμου». Η πρόταση για τις χαμένες θέσεις εργασίας.

Εικόνες Αποκάλυψης όπως αυτές που έχουμε δει οι περισσότεροι σε ταινίες όπως ο «Εξολοθρευτής», μπορεί να απορρίπτονται ως αποκυήματα της φαντασίας, ωστόσο η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία φαίνεται πως αποτελεί πλέον σοβαρή πηγή ανησυχίας για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, που ψάχνουν τώρα να βρουν τρόπους ώστε να θωρακίσουν την ανθρωπότητα.

Πριν από λίγες ημέρες, η Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων ενέκρινε με 17 ψήφους υπέρ και 2 κατά, έκθεση που εισηγήθηκε η Mady Delvaux, με την οποία ζητείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει λεπτομερείς κανόνες για την αλληλεπίδραση ανθρώπων με τα ρομπότ και την τεχνητή νοημοσύνη (AI).

Στην σχετική έκθεση, όπως αναφέρει το BBC, καθίσταται σαφές πως η επιτροπή θεωρεί πως ο κόσμος βρίσκεται στο χείλος μιας «νέας βιομηχανικής» ρομποτικής επανάστασης, ενώ εξετάζει αν θα πρέπει να δοθεί στα ρομπότ νομικό στάτους ως «ηλεκτρονικών ατόμων».

«Ένας αυξανόμενος αριθμός τομέων της καθημερινότητάς μας επηρεάζεται όλο και περισσότερο από τη ρομποτική. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η πραγματικότητα και για να διασφαλιστεί πως τα ρομπότ είναι και θα εξακολουθήσουν να είναι στην υπηρεσία των ανθρώπων, πρέπει επειγόντως να δημιουργήσουμε ένα ενισχυμένο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο», τονίζει η Delvaux.

Οι σχετικές προτάσεις θα ψηφιστούν από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Φεβρουάριο και, για να περάσουν, θα πρέπει να εγκριθούν με απόλυτη πλειοψηφία.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι σχεδιαστές θα πρέπει να διασφαλίσουν πως όλα τα ρομπότ έχουν διακόπτη που θα επιτρέπει το κλείσιμο λειτουργιών αν είναι απαραίτητο. Την ίδια ώρα, οι χρήστες θα πρέπει να μπορούν να χρησιμοποιούν ρομπότ «χωρίς κίνδυνο ή φόβο φυσικής ή ψυχολογικής βλάβης».

Στην έκθεση αναφέρεται πως τα ρομπότ, τα bots, τα androids και άλλες εκδηλώσεις τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να «εξαπολύσουν μια νέα βιομηχανική επανάσταση που είναι πιθανό να μην αφήσει ανεπηρέαστο κανένα στρώμα της κοινωνίας».

Η νέα εποχή των ρομπότ μπορεί δυνητικά να φέρει «ουσιαστικά απεριόριστη ευημερία» όμως εγείρει επίσης ερωτήματα για το μέλλον της εργασίας και για το αν τα κράτη μέλη πρέπει να εισάγουν ένα βασικό εισόδημα λόγω της απώλειας θέσεων εργασίας από τα ρομπότ.

Οι σχέσεις ρομπότ/ανθρώπων εγείρει ζητήματα για την ιδιωτικότητα, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια (ιδιαίτερα σε σχέση με τα ρομπότ φροντίδας) και την φυσική ασφάλεια των ανθρώπων αν τα συστήματα καταρρεύσουν ή χακαριστούν.

Η έκθεση αναγνωρίζει πως υπάρχει πιθανότητα εντός μερικών δεκαετιών η τεχνητή νοημοσύνη να ξεπεράσει την ανθρώπινη διανοητική δυνατότητα.

Αυτό, αν δεν υπάρξει κατάλληλη προετοιμασία, θα μπορούσε να «αποτελέσει πρόκληση για την ικανότητα της ανθρωπότητας να ελέγξει το ίδιο της το δημιούργημα και, συνεπώς, ίσως και για την ικανότητά της να έχει τον έλεγχο της ίδιας της μοίρας της και της διασφάλισης της επιβίωσης του είδους». 

Οι νόμοι του Asimov

Η έκθεση αξιοποιεί τους νόμους του συγγραφέα Isaac Asimov για το πώς θα πρέπει να συμπεριφέρονται τα ρομπότ αν και όταν αποκτήσουν αυτογνωσία. Οι νόμοι θα αφορούν τους σχεδιαστές, παραγωγούς και operators των ρομπότ, καθώς δεν μπορούν να μετατραπούν σε μηχανικό κώδικα.

Οι νόμοι αυτοί προβλέπουν τα εξής:

-Ένα ρομπότ δεν μπορεί να βλάψει άνθρωπο ή, μέσω αδράνειας, να επιτρέψει να βλαφθεί ένας άνθρωπος.

-Ένα ρομπότ πρέπει να υπακούει στις διαταγές που δίνουν οι άνθρωποι, εκτός από τις εντολές εκείνες που θα έρχονταν σε σύγκρουση με τον πρώτο νόμο.

-Ένα ρομπότ πρέπει να προστατεύει την υπάρξή του αρκεί μια τέτοια προστασία να μην έρχεται σε σύγκρουση με τον πρώτο ή τον δεύτερο νόμο.

Εν τω μεταξύ, η ρομποτική έρευνα θα πρέπει να σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και να διενεργείται προς όφελος της ευημερίας των ανθρώπων, όπως συστήνει η έκθεση.

Μπορεί να απαιτηθεί από τους σχεδιαστές να καταγράφουν σε μητρώα τα ρομπότ τους και να παρέχουν πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα για τη διερεύνηση ατυχημάτων και ζημιών που προκαλούνται από bots. Μπορεί επίσης να απαιτηθεί από τους σχεδιαστές να αποκτήσουν έγκριση για νέα ρομποτικά σχέδια από μια επιτροπή ερευνητικής ηθικής.

Η έκθεση προτείνει τη σύσταση ευρωπαϊκής υπηρεσίας για τη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη που θα μπορεί να παρέχει τεχνική, ηθική και ρυθμιστική εμπειρογνωμοσύνη.

Προτείνει επίσης πως, λόγω των πολυάριθμων δημοσιευμάτων για το πόσες θέσεις εργασίας μπορούν να «καταληφθούν» από ΑΙ ή ρομπότ, οι χώρες μέλη θα πρέπει να εξετάσουν την εισαγωγή ενιαίου βασικού εισοδήματος για τους πολίτες, το οποίο θα παρέχεται από το κράτος.

Η έκθεση εξετάζει επίσης τις νομικές ευθύνες των ρομπότ και προτείνει πως η ευθύνη θα πρέπει να είναι ανάλογη του πραγματικού επιπέδου των οδηγιών που έχουν δοθεί στο ρομπότ και της αυτονομίας του. 


Η ανακοίνωση της Επιτροπής Νομικών Υποθέσεων

 
Σύμφωνα με το σχετικό δελτίο τύπου που εξέδωσε το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, οι ευρωβουλευτές τονίζουν πως είναι απαραίτητοι πανευρωπαϊκοί κανόνες για να υπάρξει πλήρης εκμετάλλευση της οικονομικής προοπτικής της ρομποτικής και της τεχνητής νοημοσύνης και για να διασφαλιστεί ένα πρότυπο επίπεδο ασφάλειας. Η ΕΕ χρειάζεται να ηγηθεί των ρυθμιστικών προτύπων, ώστε να μην αναγκαστεί να ακολουθήσει αυτά που θα θέσουν τρίτα κράτη.

Οι ευρωβουλευτές καλούν την Κομισιόν να εξετάσει τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας για τη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη για να παράσχει στις δημόσιες αργές την τεχνική, ηθική και ρυθμιστική εμπειρογνωμοσύνη. Προτείνουν επίσης έναν εθελοντικό ηθικό κώδικα συμπεριφοράς που θα ρυθμίζει το ποιος θα είναι υπεύθυνος για τις κοινωνικές, περιβαλλοντικές και ανθρώπινες επιπτώσεις της ρομποτικής και να διασφαλίσουν πως λειτουργούν σύμφωνα με τα νομικά, ηθικά πρότυπα και τα πρότυπα ασφαλείας. Για παράδειγμα, ο κώδικας αυτός θα πρέπει να συστήνει στους σχεδιαστές ρομπότ να περιλαμβάνουν διακόπτη (kill switch) ώστε τα ρομπότ να μπορούν να κλείνουν σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Οι ευρωβουλευτές σημειώνουν πως είναι επείγουσα ανάγκη να υπάρξουν εναρμονισμένοι κανόνες ιδιαίτερα για τα αυτό-οδηγούμενα αυτοκίνητα. Ζητούν υποχρεωτικό ασφαλιστικό σχέδιο και τη δημιουργία ταμείου που θα διασφαλίζει πως τα θύματα αποζημιώνονται πλήρως σε περιπτώσεις ατυχημάτων που προκαλούνται από οχήματα χωρίς οδηγό. Μακροπρόθεσμα, η δυνατότητα δημιουργίας ενός συγκεκριμένου νομικού στάτους «ηλεκτρονικών ατόμων» για τα πιο εξελιγμένα αυτόνομα ρομπότ, ώστε να αποσαφηνίζεται η ευθύνη σε περιπτώσεις ζημιάς, θα πρέπει επίσης να εξεταστεί.

Η εξέλιξη της ρομποτικής θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε μεγάλες κοινωνικές αλλαγές, περιλαμβανομένης της δημιουργίας και απώλειας θέσεων εργασίας σε ορισμένους τομείς, αναφέρει το κείμενο. Ζητείται από την Κομισιόν να παρακολουθεί στενά τις τάσεις αυτές, περιλαμβανομένων των νέων μοντέλων απασχόλησης και της βιωσιμότητας του τρέχοντος φορολογικού και ασφαλιστικού συστήματος για τη ρομποτική.

Άννα Φαλτάιτς

Πηγή: Euro2day

 

Τηλεσκόπιο «είδε βαρυτικά κύματα της Μεγάλης Έκρηξης»

Εφόσον επιβεβαιωθεί,
η ανακάλυψη θα είναι η μεγαλύτερη του αιώνα και πιθανότατα θα βραβευθεί με Νομπέλ

To BICEP κάτω από το νότιο σέλας.
Το τηλεσκόπιο βλέπει το αρχαιότερο φως του Σύμπαντος,
τη λεγόμενη ακτινοβολία CBM (Πηγή: BICEP) 

Κέιμπριτζ, Μασαχουσέτη 

Τηλεσκόπιο που λειτουργεί σε βάση του Νότιου Πόλου ανίχνευσε για πρώτη φορά ρυτιδώσεις στον χωροχρόνο που εμφανίστηκαν μια στιγμή μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, υποστηρίζουν αμερικανοί ερευνητές. Εφόσον επιβεβαιωθεί, η ανακάλυψη θα είναι «η μεγαλύτερη του αιώνα» και πιθανότατα θα βραβευτεί με Νομπέλ, σχολιάζουν ανεξάρτητοι ειδικοί.

Τα σήματα που κατέγραψε το εξειδικευμένο τηλεσκόπιο BICEP στην Ανταρκτική φέρεται να είναι ίχνη από τα λεγόμενα βαρυτικά κύματα, η τελευταία ανεπιβεβαίωτη πρόβλεψη του Άινσταϊν.

Η ανίχνευσή τους αφενός θα δικαίωνε τον πατέρα της Σχετικότητας, αφετέρου θα προσέφερε στήριξη στη λεγόμενη θεωρία του πληθωρισμού, σύμφωνα με την οποία το νεογέννητο Σύμπαν πέρασε από μια φάση απότομης διόγκωσης.

Η θεωρία, η οποία προτάθηκε ως εξήγηση για την παρατηρούμενη ομοιογένεια του Σύμπαντος, είναι σήμερα αποδεκτή από τους περισσότερους κοσμολόγους και θεωρητικούς φυσικούς, παραμένει όμως αναπόδεικτη.

Τα αποτελέσματα του BICEP δεν έχουν υποβληθεί ακόμα για έλεγχο και δημοσίευση στον επιστημονικό Τύπο, αναρτήθηκαν όμως στην υπηρεσία προδημοσίευσης arXiv. Οι ερευνητές υπολογίζουν μάλιστα την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων σε περισσότερο από πέντε σίγμα, κάτι που σημαίνει ότι η πιθανότητα να οφείλονται τα αποτελέσματα σε καθαρή τύχη είναι μία στα 3,5 εκατομμύρια.

Τα συμπεράσματα των ερευνητών θα πρέπει να επιβεβαιωθούν, ωστόσο «η ομάδα [των ερευνητών] φαίνεται πολύ αξιόπιστη και αυτό που είδαν φαίνεται σαφές» σχολίασε στο New Scientist ο κορυφαίος φυσικός Άλαν Γκουθ του MIT, του οποίου η ομάδα πρότεινε τη θεωρία του πληθωρισμού τη δεκαετία του 1980.

Ρυτιδώσεις στον χωροχρόνο

Τα βαρυτικά κύματα είναι θεωρητικές ρυτιδώσεις στον χωροχρόνο οι οποίες διαδίδονται σαν κύμα με την ταχύτητα του φωτός. Η ύπαρξή τους προβλέφθηκε τo 1916 από τον Άλμπερτ Άινσταϊν ως συνέπεια της Γενικής Σχετικότητας, μέχρι σήμερα όμως δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Βαρυτικά κύματα παράγονται θεωρητικά από επιταχυνόμενα αντικείμενα μεγάλης μάζας. Μπορούν για παράδειγμα να παραχθούν μαύρες τρύπες και άστρα νετρονίων που κινούνται σε τροχιά το ένα γύρω από το άλλο.

Η κίνησή τους προκαλεί παραμορφώσεις στην καμπυλότητα του χωροχρόνου, η οποία μπορεί θεωρητικά να γίνει αντιληπτή στη Γη ως αμυδρή μεταβολή στις διαστάσεις μεγάλων αντικειμένων.

Όμως αυτό που φέρεται να ανίχνευσαν οι ερευνητές του BICEP αφορά τα πρώτα βαρυτικά κύματα που εμφανίστηκαν στο Σύμπαν, γνωστά ως «αρχέγονα» βαρυτικά κύματα.

Τα κύματα αυτά εμφανίστηκαν αμέσως μετά τη Μεγάλη Έκρηξη και αρχικά πρέπει να είχαν πολύ μικρό μήκος κύματος. Οι κοσμολόγοι όμως έχουν προβλέψει ότι ο πληθωρισμός, δηλαδή η απότομη διόγκωση του χωροχρόνου που ξεκίνησε ξεκίνησε 10^-34 δευτερόλεπτα μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, ουσιαστικά τέντωσε τα βαρυτικά κύματα και αύξησε το μήκος κύματος σε μετρήσιμα μεγέθη.

 

Ίχνη των «τεντωμένων» βαρυτικών κυμάτων

 

Το BICEP, το οποίο παρατηρεί τον ουρανό στο φάσμα των μικροκυμάτων, φέρεται να είδε τα ίχνη αυτών των «τεντωμένων» βαρυτικών κυμάτων στη λεγόμενη μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου (CBM): το αρχαίο υπόλειμμα μιας λάμψης που γέμισε τα πάντα όταν το νεαρό Σύμπαν έγινε ξαφνικά διαφανές περίπου 380.000 χρόνια μετά τη γέννησή του (σήμερα έχει ηλικία περίπου 13,8 δισ. ετών).

Συγκεκριμένα, το τηλεσκόπιο που βρίσκεται δίπλα στον αμερικανικό Σταθμό Άμουδσεν-Σκοτ στον Νότιο Πόλο, φέρεται να ανίχνευσε ίχνη των βαρυτικών κυμάτων από την πόλωση που προκαλούν στην ακτινοβολία CBM, δηλαδή τη μεταβολή στον προσανατολισμό των κυμάτων της ακτινοβολίας.

Όπως η ηλιακή ακτινοβολία πολώνεται καθώς σκεδάζεται (εκτρέπεται) από τα άτομα της ατμόσφαιρας, έτσι και η CBM πολώνεται καθώς σκεδάζεται από ηλεκτρόνια που συναντά στο δρόμο της εδώ και 13,8 δισ. χρόνια. Τα βαρυτικά κύματα θα άλλαζαν το μοτίβο της πόλωσης και θα εμφανίζονταν ως «δίνες» που ονομάζονται B-modes.

Πρακτικά, όμως, η ανίχνευση αυτών των δινών είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, αφού οι ερευνητές θα έπρεπε να αποκλείσουν τις παραμορφώσεις που προκαλεί η σκόνη στο γαλαξία μας, η βαρύτητα άλλων γαλαξιών, ή τυχόν λαθών που εισάγει το ίδιο το τηλεσκόπιο.

Οι ερευνητές, όμως, λένε ότι πέρασαν τρία χρόνια αποκλείοντας αυτές τις εναλλακτικές εξηγήσεις.

Μάλιστα το σήμα που φέρεται να κατέγραψε το BICEP είναι ισχυρότερο από αυτό που προβλέπουν πολλά θεωρητικά μοντέλα, ένα χαρακτηριστικό που ίσως βοηθήσει τους θεωρητικούς φυσικούς να αποκλείσουν ορισμένα μοντέλα του πληθωρισμού.

Επιπλέον, τα αποτελέσματα δείχνουν να βρίσκονται σε συμφωνία με τις προβλέψεις της θεωρίας της ενοποίησης των δυνάμεων, σύμφωνα με την οποία όλες οι φυσικές δυνάμεις (βαρύτητα, ηλεκτρομαγνητισμός, ασθενής και ισχυρή πυρηνική δύναμη) είναι εκφάνσεις μιας ενιαίας δύναμης που κυριαρχούσε τις πρώτες στιγμές ζωής του Σύμπαντος.

Θα περάσει όμως καιρός μέχρι να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα του BICEP. Περισσότερα στοιχεία ίσως προκύψουν από νέο χάρτη της ακτινοβολίας CBM από το ευρωπαϊκό διαστημικό τηλεσκόπιο Planck και το πείραμα Polarbear στη Χιλή.

Πηγή: Το Βημα-science

__

 
Πηγή: Space.com

Ένα ενδιαφέρον σχετικό άρθρο στο site SPACE.com 

__

Πείραμα κβαντομηχανικής «καταρρίπτει την αρχή της αιτιότητας»

The Rosette Nebula

από novaefactory

Λονδίνο

Μια από τις πλέον παγιωμένες αντιλήψεις τόσο στην επιστήμη όσο και στην καθημερινή ζωή είναι η αιτιότητα: η ιδέα ότι τα γεγονότα του χθες προκαλούν τις εξελίξεις του σήμερα, οι οποίες με τη σειρά τους είναι οι αιτίες για τα γεγονότα του αύριο. Νέα μελέτη δείχνει όμως ότι στον παράξενο κόσμο της κβαντικής μηχανικής -ή ακόμα και στις καθημερινές συνθήκες- η αιτιότητα δεν είναι θεμελιώδες χαρακτηριστικό της φύσης, αφού η αιτία μπορεί να προκαλείται από το αποτέλεσμα.
«Αν και παραμένει ασαφές αν υπάρχουν όντως στη φύση καταστάσεις στις οποίες η αιτιότητα αντιστρέφεται, η πιθανότητα και μόνο να υπάρχουν τέτοιες καταστάσεις ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις» αναφέρουν οι Ευρωπαίοι ερευνητές σε ανακοίνωσή τους. Και οι επιπτώσεις αυτές θα κάλυπταν πολλούς τομείς, από τη φυσική μέχρι τη φιλοσοφία.
«Αν πιστέψουμε ότι η κβαντική μηχανική κυβερνά όλα τα φυσικά φαινόμενα, θα ήταν φυσικό να περιμένουμε ότι η σειρά των γεγονότων [ποιο ήρθε πρώτο και ποιο δεύτερο] μπορεί να είναι οποιαδήποτε» λέει ο Όγκνιαν Ορέσκοφ, μέλος της ερευνητικής ομάδας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης.
Σε μελέτη που θα δημοσιευτεί αυτή την εβδομάδα στην επιθεώρηση Nature Communications, η ομάδα θεωρητικών φυσικών από τη Βιέννη παρουσιάζει ένα θεωρητικό πείραμα στο οποίο δύο παράγοντες αποτελούν ο ένας την αιτία αλλά και το αποτέλεσμα του άλλου.
Η μελέτη βασίζεται στο γεγονός ότι η κβαντική μηχανική καταρρίπτει ορισμένες ιδιότητες της κλασικής μηχανικής: στην κβαντομηχανική, για παράδειγμα, ένα σωματίδιο μπορεί να βρίσκεται σε δύο θέσεις ταυτόχρονα. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «υπέρθεση» ή «επαλληλία» και, όσο παράλογο κι αν ακούγεται, είναι σήμερα μια καθολικά αποδεκτή επιστημονική πραγματικότητα.
Η νέα έρευνα επιχειρεί τώρα να δείξει ότι το φαινόμενο της υπέρθεσης μπορεί να ισχύει και όσον αφορά την αιτιότητα: όπως ένα σωματίδιο μπορεί να βρίσκεται και εδώ και εκεί ταυτόχρονα, έτσι και ένα συμβάν μπορεί να είναι και η αιτία και το αποτέλεσμα ενός άλλου συμβάντος.

Φανταστείτε την εξής κατάσταση: ένα πρόσωπο, ας το πούμε Αλίκη, μπαίνει σε ένα δωμάτιο, γράφει ένα μήνυμα στον μαυροπίνακα και αποχωρεί. Ένα δεύτερο άτομο, ο Μπομπ, μπαίνει στο δωμάτιο, διαβάζει το μήνυμα και αποφασίζει να το σβήσει για να γράψει κάτι άλλο.
Ο Μπομπ επομένως γνωρίζει το μήνυμα της Αλίκης, αλλά η Αλίκη είναι αδύνατο να ξέρει τι έγραψε ο Μπομπ, αφού αυτό συνέβη αφότου η ίδια βγήκε από το δωμάτιο.
Εφόσον αποδεχτούμε τους νόμους της κλασικής μηχανικής, αυτή η διαδοχή των γεγονότων δεν μπορεί να αλλάξει. Η νέα μελέτη δείχνει όμως ότι αν αποδεχτούμε τους νόμους της κβαντικής μηχανικής, είναι θεωρητικά δυνατό να μπορεί και η Αλίκη να διαβάσει το μήνυμα του Μπομπ.

Παρά τα αποτελέσματα του θεωρητικού πειράματος, πάντως, οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι «το φαινόμενο αυτής της υπέρθεσης δεν έχει ληφθεί υπόψη στις εξισώσεις της κβαντικής μηχανικής, δεδομένου ότι οι θεωρίες πάντα υποθέτουν ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη αιτιακή διαδοχή των γεγονότων», όπως λέει ο Δρ Ορέσκοφ.
Παρόλα αυτά, η μελέτη δείχνει να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η αιτιότητα όπως την αντιλαμβανόμαστε να μην είναι θεμελιώδης ιδιότητα του Σύμπαντος.
Όπως όμως επισημαίνει ο Κάσλαβ Μπρούκνερ, μέλος της ερευνητικής ομάδας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, «η πραγματική πρόκληση είναι να βρούμε καταστάσεις στη φύση στις οποίες μπορούμε να αναζητήσουμε τέτοιες υπερθέσεις».

πηγή : in.gr

__________________________________________________________

ΗΠΑ: Η σταθερά «π» στέλνει στα δικαστήρια δύο μουσικούς

Όλα ξεκίνησαν πριν από έναν χρόνο όταν ένας μαθηματικός και μουσικός από το Όρεγκον, ο Μάικλ Μπλέικ, ανέβασε στο YouTube μια σύνθεση υπό τον τίτλο «What Pi Sounds Like» 
(«Πώς ηχεί το π»).

 


Στα δικαστήρια, οδήγησε δυο μουσικούς στις Ηνωμένες Πολιτείες η πιο διάσημη μαθηματική σταθερά στον κόσμο, ο αριθμός π. Η απόφαση που έλαβε ο δικαστής δεν επιδέχεται καμιάς αμφισβήτησης: ο αριθμός 3,14 που ορίζεται ως λόγος του μήκους της περιφέρειας ενός κύκλου προς τη διάμετρό του και στον υπόλοιπο κόσμο είναι γνωστός ως «ελληνικό π», δεν ανήκει σε κανέναν και η χρήση του δεν υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα.

Η σχέση των μαθηματικών με τη μουσική είναι γνωστή. Στην περίπτωση του π, όλα ξεκίνησαν πριν από έναν χρόνο όταν ένας μαθηματικός και μουσικός από το Όρεγκον, ο Μάικλ Μπλέικ, ανέβασε στο YouTube μια σύνθεση υπό τον τίτλο «What Pi Sounds Like» («Πώς ηχεί το π»). Στην ουσία, πρόκειται για μια μουσική απόδοση του διάσημου αριθμού, η οποία επιτυγχάνεται με τη «μετάφραση» της αριθμητικής ακολουθίας -στην πραγματικότητα, των πρώτων 31 αριθμών μετά το κόμμα- σε συγχορδίες και νότες.

Ο Αμερικανός μουσικός χρησιμοποίησε διάφορα όργανα για να αποδώσει τον ήχο του π- από κιθάρα, ξυλόφωνο και αρμόνιο, έως μπάντζο και γιουκαλίλι. Όλα αυτά, σε τέμπο 157 bpm (χτύπων ανά λεπτό), δηλαδή το μισό του 3,14. Το αποτέλεσμα κέρδισε πολλούς θαυμαστές στο Διαδίκτυο. Προκάλεσε, όμως, και την αντίδραση ενός άλλου μαθηματικού που έχει πάθος με τις νότες. Ο Λαρς Έρικσον, από τη Νεμπράσκα, εντόπισε ομοιότητες με τη δίκη του σύνθεση «Pi Symphony», που χρονολογείται από το 1992 και ζήτησε από το YouTube να αποσύρει το βίντεο.

Ο συνάδελφός του, όμως, αποφάσισε να προσφύγει στα δικαστήρια, προκειμένου να αποφασίσει ο νόμος για τη μουσική τύχη της Σταθεράς του Αρχιμήδη. Ο δικαστής που κλήθηκε να εξετάσει την υπόθεση κατέληξε σε ορισμένα συμπεράσματα: πρώτον, οι δύο συνθέσεις είναι αρκούντως διαφορετικές, για να μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι υπάρχει κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας. Δεύτερον, η ιδέα να «μεταφραστεί» το π σε ήχο δεν μπορεί να ανήκει σε κανέναν, γιατί το 3,14 ανήκει στην παγκόσμια κληρονομιά. Επομένως, δεν υπόκειται σε πνευματικά δικαιώματα ούτε ο αριθμός ούτε η ιδέα να αποδοθεί σε ήχο.

Όπως, εξάλλου, σημειώνει ένας άλλος συνθέτης και μαθηματικός, ο Ντέιβιντ Κόουπ, στο βιβλίο του «Νέες Κατευθύνσεις στη Μουσική», «κάθε μαθηματική ακολουθία μπορεί να μεταφραστεί σε έναν αλγόριθμο, ικανό να παράξει μουσική». Ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα είναι η μουσική μεταφορά του γενετικού κώδικα του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, που επιχείρησε το 2010 ο Σκωτσέζος μουσικός Στιούαρτ Μίτσελ.

Και οι τρεις μουσικοί έκαναν το ίδιο πράγμα: αντιστοίχησαν τους αριθμούς σε νότες. Έτσι, το «What Pi Sounds Like» εμφανίστηκε από προχθές και πάλι στο YouTube. Οι λάτρεις των μαθηματικών και της μουσικής μπορούν να το απολαύσουν στη διεύθυνση:
http://www.youtube.com/watch?v=YOQb_mtkEEE.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από AΜΠΕ

_____________

_________________________________________

Γιατί οι Γερμανοί πολέμησαν μέχρις εσχάτων;

αναδημοσίευση από DW-world.de

Έγινε διάσημος με τη βιογραφία του «Χίτλερ», που μεταφράστηκε και στα ελληνικά. Ο Βρετανός ιστορικός Ιαν Κέρσο κυκλοφορεί τώρα το νέο του βιβλίο για τη ναζιστική Γερμανία με τίτλο «Το τέλος–Μάχη μέχρις εσχάτων».

Στο νέο του βιβλίο ο Βρετανός ιστορικός Ιαν Κέρσο ασχολείται με την τελική φάση του «3ου Ράιχ». Στο επίκεντρο θέτει το ερώτημα για ποιο λόγο οι Γερμανοί ακολούθησαν τόσο πιστά μέχρι το τέλος τις διαταγές του Χίτλερ και του ναζιστικού καθεστώτος.

Το αργότερο την άνοιξη του 1945 κανείς δεν μπορούσε να αμφισβητήσει πια στη Γερμανία ότι ο πόλεμος είχε χαθεί. Παρόλα αυτά όμως οι υποδομές στη Γερμανία λειτουργούσαν σε μεγάλο βαθμό μέχρι τις τελευταίες μέρες του πολέμου, οι μισθοί καταβάλλονταν, η Φιλαρμονική του Βερολίνου έδινε συναυλίες, η Μπάγερν Μονάχου έπαιζε ποδόσφαιρο και ο γερμανικός στρατός ανεφοδιαζόταν με εξοπλισμό. Παρά τους όποιους περιορισμούς ακόμα και ο πληθυσμός τροφοδοτούνταν με τα απολύτως αναγκαία.


Η τρομοκρατία των ναζί κατά των Γερμανών

 Πώς όλα αυτά ήταν δυνατά, διερωτάται ο Ιαν Κέρσο στο βιβλίο του «Το τέλος – Μάχη μέχρις εσχάτων», που κυκλοφορεί τώρα στη Γερμανία. Γιατί ο γερμανικός λαός άντεξε μέχρι την τελική κατάρρευση την τρέλα του πολέμου, ενώ στο τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου το 1918 σημειώθηκαν εξεγέρσεις; Ο Βρετανός ιστορικός:

«Η απάντηση είναι: Τρομοκρατία. Η τρομοκρατία σε βάρος του πληθυσμού ήταν τέτοια, που καθιστούσε αδύνατη μια επανάσταση. Σε αντίθεση με το 1918. Αν συγκρίνουμε το 1918 με το 1945 θα δούμε αμέσως ότι μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου υπήρχε ακόμα κοινοβούλιο, πολιτικά κόμματα, ένα είδος κινήματος υπέρ της ειρήνης, δεν υπήρχε Γκεστάπο, κανένας μηχανισμός τρομοκρατίας. Και βέβαια δεν υπήρχαν ξένα στρατεύματα σε γερμανικό έδαφος, πόσο μάλλον Σοβιετικοί. Επομένως η κατάσταση το 1945 ήταν εντελώς διαφορετική από το 1918. Η τρομοκρατία αρκούσε απόλυτα για να μην επιτρέψει μια επανάσταση».

Οι αρετές της τιμής και του καθήκοντος

Σε περίπου 700 σελίδες ο Ιαν Κέρσο περιγράφει λεπτομερώς την κατάρρευση της ναζιστικής Γερμανίας. Εντυπωσιακή είναι η περιγραφή της εκτέλεσης διαταγών από όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας. Γιατί, ρωτά ο 68χρονος ιστορικός, ανώτεροι και ανώτατοι αξιωματούχοι της Βέρμαχτ εκτελούσαν τις όλο και πιο παράξενες διαταγές του Αδόλφου Χίτλερ; Σχετίζεται η στάση αυτή με τις ολέθριες παραδόσεις του αυταρχικού πρωσικού μιλιταρισμού;

«Όχι οπωσδήποτε, απαντά ο Βρετανός ιστορικός. Γεγονός είναι ωστόσο ότι οι ναζί γνώριζαν καλά πώς να εκμεταλλεύονται προς όφελός τους τις παλιές αρετές της τιμής και του καθήκοντος. Με αυτό τον τρόπο ’κινούσαν’ τους αξιωματούχους, αλλά και τους απλούς στρατιώτες να συνεχίζουν τον αγώνα και να παρατείνουν τον πόλεμο έστω κι αν η Γερμανία καταστρεφόταν εντελώς».

Ο Ιαν Κέρσο τονίζει επίσης ότι στον μέχρι τέλους αγώνα των Γερμανών συνέβαλε καθοριστικά και η ύπαρξη του ενός και μόνο αρχηγού, του Αδόλφου Χίτλερ, ο οποίος δεν λογοδοτούσε σε κανένα και από τη στιγμή που επέλεξε να αφήσει τον πόλεμο να καταλήξει στην αυτοκαταστροφή, ο γερμανικός λαός έπρεπε να τον ακολουθήσει χωρίς αντιρρήσεις.

Günter Kaindlstorfer / Στέφανος Γεωργακόπουλος
Υπεύθ. Σύνταξης: Άρης Καλτιριμτζής

___________________________________________

 

Οι ρίζες της Ψυχιατρικής

από YouTube

Πως ξεκίνησαν όλα, ποιες ήταν οι βασανιστικές πρακτικές των πρώτων ψυχιάτρων;

Από τις αρχές του 1700, χρησιμοποιώντας τις πρακτικές εγκλεισμού, περιορισμού και απομόνωσης ανθρώπων με διανοητικά προβλήματα σε ιδρύματα, οι ψυχίατροι έχουν επωφεληθεί από την ανθρώπινη δυστυχία.

Γεγονός : βασανιστήρια,πειράματα,φυσικοί και διανοητικοί περιορισμοί και οι αποκαλούμενες "Θεραπείες" επιβάλλονται σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους κάθε χρόνο,με αποτέλεσμα χιλιάδες θανάτους.

Από το ντοκιμαντέρ της CCHR Ψυχιατρική Μια Βιομηχανία Θανάτου - Κεφάλαιο 2 - Οι ρίζες της Ψυχιατρικής

____________________

Σοβιετική Ψυχιατρική 

 από YouTube 

Πολιτική Ψυχιατρική - Από τη σοβιετική ψυχιατρική στο ΓκουαντάναμοΟ Ανθρωπος αγωνίστηκε και πέθανε για το δικαίωμα του να μιλάει και να ενεργεί ελεύθερα.
 

Η ψυχιατρική συνωμότησε με εκείνους που ήταν στην εξουσία στην κομμουνιστική Ρωσία για να αφαιρέσουν τα δικαιώματα των αντικαθεστωτικών και να ορίσουν την "αναζήτηση δικαιοσύνης" τους ως μια ψυχική διαταραχή που δικαιολογούσε τον εγκλεισμό τους.

Κεφάλαιο 6 (Σοβιετική Ψυχιατρική) από το συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ της CCHR (Ψυχιατρική : Μια Βιομηχανία Θανάτου)

Πηγή : http://www.cchr.org

Περισσότερες πληροφορίες και επικοινωνία με το ελληνικό γραφείο της Επιτροπής Πολιτών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα http://cchrgr.blogspot.com

_______

Καταρίπτεται η θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάϊν

Δημοσιευμένο στις 18 Νοε 2011 

αναδημοσίευση απο το κουτί της Πανδώρας

  

Τα νετρίνα τρέχουν γρηγορότερα από το φως. Διαβάστε την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που έδωσε στο www.koutipandoras.gr ο Ευάγγελος Γαζής, καθηγητής του ΕΜΠ και μέλος της ελληνικής εκπροσώπησης στο συμβούλιο του CERN για τις μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα και έδειξαν ότι τα νετρίνα ταξιδεύουν γρηγορότερα από την ταχύτητα του φωτός.
http://www.koutipandoras.gr/?p=10533

Δείτε την εκπομπή «Στα έγκατα του Cern» όπου επιστήμονες που συμμετέχουν στο μεγάλο πείραμα μιλούν για την εξερεύνηση του σκοτεινού κόσμου της ύλης και τις δυνατότητες που προσφέρει ο μεγαλύτερος επιταχυντής του κόσμου για να μάθουμε τα κρυμμένα μυστικά του σύμπαντος.
http://www.koutipandoras.gr/?p=97

CERN from Kouti Pandoras on Vimeo.

_____________________________________

Πράντζος Νικόλαος: Η προέλευση και η εξέλιξη του σύμπαντος

10ο Επιστημονικό Συμπόσιο Φυσικής
Πράντζος Νικόλαος: Η προέλευση και η εξέλιξη του σύμπαντος

αναδημοσίευση από Αντίφωνο

==================================================

Μελετώντας τη Δημιουργικότητα στους Μουσικούς

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ από ΑΝΤΙΦΩΝΟ

Σάββατο, 03 Σεπτέμβριος 2011 08:00

Τι γίνεται στον εγκέφαλο μουσικών καλλιτεχνών όταν αυτοί αυτοσχεδιάζουν; Μια προσέγγιση με λειτουργική μαγνητική τομογραφία απαιτεί ακόμα και τη δημουργία ειδικών πλήκτρων (keyboards) συμβατών με το μαγνητικό πεδίο του τομογράφου.  Ομιλητής είναι ο Charles Limb.

Δείτε παρακάτω το video:

Μάνος. Δανέζης : "Η πλάνη των αισθήσεων"

Την Τετάρτη 30 Μαρτίου 2011, στο βιβλιοπωλείο Αιγηίς στον Πειραιά πραγματοποιήθηκε ομιλία με θέμα ¨Η πλάνη των αισθήσεων¨ με ομιλητή τον καθηγητή αστροφυσικής του πανεπιστημίου Αθηνών κ. Μάνο Δανέζη. Σταχυολογώ μερικά από τα λεγόμενά του: " Ο χώρος του σύμπαντος λόγω της καμπύλωσης του χωροχρόνου περιγράφεται από την γεωμετρία του Riemann και όχι από την Ευκλείδεια γεωμετρία. δηλαδή, ένα σχήμα που υλοποιείται σε τέτοιο χώρο δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό από τις ανθρώπινες αισθήσεις." "Η σύγχρονη επιστημονική γνώση διαφοροποιείται όλο και περισσότερο από την "κοινή μας λογική", η οποία στηρίζεται στις αισθήσεις. 'Ο,τι αντιλαμβάνονται οι αισθήσεις μας δεν είναι "πραγματικό", αλλά οι προβολές τους, πάνω σε μικρά τμήματα του Σύμπαντος, που συμπεριφέρονται σαν Ευκλείδειοι χώροι λόγω μεγέθους και έτσι τα αντιλαμβανόμαστε. Οι "πραγματικές" μορφές προσεγγίζονται μόνο με μαθηματικές σχέσεις."


ανδημοσίευση από blog Αντίφωνο
link
http://www.antifono.gr

Στα άδυτα του εγκεφάλου της συνείδησης & της σκέψης

Σάββατο, 12 Φεβρουάριος 2011 07:00

Στα άδυτα του εγκεφάλου from Αντίφωνο on Vimeo.

Το ντοκιμαντέρ (2008) εξερευνά τις τελευταίες επιστημονικές ανακαλύψεις σχετικά με τον ανθρώπινο εγκέφαλο, τις πηγές της συνείδησης και τη διαδικασία της σκέψης.
Αναγνωρισμένοι επιστήμονες απαντούν σε ερωτήματα, όπως το πώς μαθαίνει ο εγκέφαλος, πώς χτίζει έννοιες, πώς επιδρά το περιβάλλον στον εγκέφαλο, πως συνδέεται το σώμα με τον εγκέφαλο, πώς οι νευροορμόνες επηρεάζουν την κοινωνική συμπεριφορά και προσαρμογή. Οι συνεντεύξεις εναλλάσσονται με απεικόνιση του εγκεφάλου και αρχειακό υλικό καθώς και με νέες συγκλονιστικές έρευνες για τις λειτουργίες του εγκεφάλου.




αναδημοσίευση από  blog Αντίφωνο
http://www.antifono.gr/portal

The Chomsky-Foucault Debate [excerpt, part 2/2]

Noam Chomsky - Noam vs. Michel Foucault (Eng. subs)

Νόαμ Τσόμσκι, 1928 ( Noam Chomsky)

Ο ιδρυτής της Γενετικής Μετασχηματικής Γραμματικής Νόαμ Τσόμσκι, γεννήθηκε στη Φιλαδέλφεια της Πενσυλβάνια των ΗΠΑ το 1928. Θεωρείται ο πιο σημαντικός θεωρητικός γλωσσολόγος του εικοστού αιώνα, ισάξιος τουλάχιστον του Φερντινάν ντε Σωσύρ. Αν μια πολύ σημαντική συμβολή του Σωσύρ ήταν να δείξει τη σπουδαιότητα της μελέτης της γλώσσας αυτής καθ' αυτής, καθώς και το γεγονός ότι ανήγαγε τη γλωσσολογία σε κλάδο καίριο και αυτόνομο, ο Τσόμσκι προχώρησε ακόμη περισσότερο, αποδεικνύοντας ότι η κατανόηση της ανθρώπινης γλώσσας συμβάλλει κατά πολύ στην κατανόηση της ανθρώπινης φύσης.

Γι΄ αυτό οι θέσεις του προκάλεσαν επανάσταση, όχι μόνο στο χώρο της γλωσσολογίας, αλλά και σε όλους τους ανθρωπιστικούς κλάδους, ιδιαίτερα σ΄ αυτούς της ψυχολογίας και της φιλοσοφίας.

Ο πατέρας του, γνωστός ιστορικός γλωσσολόγος της Εβραϊκής, τον έφερε σε πρώτη επαφή με τη γλωσσολογία. Στο πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας και πολιτικών επιστημών. Κατόπιν εμβάθυνε στη γλωσσολογία, τα μαθηματικά και τη φιλοσοφία. Από το 1955 διδάσκει στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης.

Από τα πρώτα του βήματα ο Τσόμσκι τοποθετείται σε δύο διαφορετικές γλωσσολογικές προσεγγίσεις: την ιστορικοσυγκριτική, απ΄ τον πατέρα του, και την ακραία μορφή του αμερικανικού δομισμού, απ΄ τον καθηγητή γλωσσολογίας Χάρις. Η θεωρία την οποία διαμόρφωσε ο ίδιος δείχνει καθαρά την επίδραση των δύο αυτών κατευθύνσεων. Απ΄ την ιστορική γλωσσολογία παίρνει την τάση να αναζητά τις βαθύτερες αιτίες των φαινομένων της γλώσσας, ενώ από το δομισμό δέχεται την αρχή ότι η γλώσσα λειτουργεί ως αυστηρά καθορισμένο σύστημα. Αντίθετα από το δομισμό, ο Τσόμσκι δεν αρκείται στο να περιγράψει τα χαρακτηριστικά της μορφής και της κατανομής των γλωσσικών στοιχείων, αλλά ζητά να εξηγήσει γιατί η γλώσσα έχει τις ιδιότητες που έχει. Η εξήγηση που θα τον ικανοποιήσει δεν είναι ιστορική αλλά ψυχολογική.
Η επίμονη αναζήτηση της βαθύτερης φύσης της γλώσσας και η πεποίθηση πως η ερμηνεία της ανάγεται στην ψυχολογία και τελικά στη βιολογία είναι που χαρακτηρίζουν σταθερά το γλωσσολογικό του έργο, από την πρώτη παρουσίαση της θεωρίας «Συντακτικές Δομές» (1957) έως την πιο πρόσφατη σύνθεσή της, τη γνωστή ως «Θεωρία Αρχών και Παραμέτρων».

Κατά τον Τσόμσκι, η ικανότητα της ανθρώπινης γλώσσας είναι μια ικανότητα είδους, δηλαδή διαφοροποιείται ελάχιστα μεταξύ των ανθρώπων και είναι, από βιολογική άποψη, απομονωμένη. Οι πιο στοιχειώδεις ιδιότητές της (σημασιολογικές, συντακτικές κτλ) δεν εντοπίζονται σε άλλα είδη. Επιπλέον, αναπτύχθηκε πολύ πρόσφατα, προφανώς κατά τη διάρκεια των τελευταίων μερικών εκατοντάδων χιλιετιών, εκατομμύρια έτη μετά το διαχωρισμό μας από τα θηλαστικά. Η ανθρώπινη γλώσσα εξηγεί σε σημαντικό βαθμό το γιατί οι άνθρωποι είναι το μόνο είδος με ιστορία, πολιτισμική ποικιλία οποιασδήποτε πολυπλοκότητας και σε τεράστιους αριθμούς κατά τα πολύ πρόσφατα χρόνια.

Η θεωρία του Τσόμσκι χαρακτηρίζει τυπολογικά μια ανθρώπινη γλώσσα, δηλαδή ξεχωρίζει με ακρίβεια την ομάδα των γραμματικών διαδικασιών που υπάρχουν σε μια γλώσσα. Αυτός ο χαρακτηρισμός ονομάζεται Οικουμενική Γραμματική, μια γραμματική που καθορίζει τα τυπολογικά όρια, που μέσα τους μπορούν να λειτουργήσουν όλες οι γλώσσες του κόσμου. Η Οικουμενική Γραμματική περιέχει μια σειρά από αρχές και διαδικασίες που έχουν οικουμενική ισχύ, δηλαδή εφαρμόζονται σ΄ όλες τις γλώσσες της υφηλίου, από τα Αλβανικά έως τα Τούρκικα και τις γλώσσες της Μογγολίας.

Ο Τσόμσκι παρατηρεί ότι η γλώσσα αναπτύσσεται στο παιδί πολύ πριν τις άλλες διανοητικές λειτουργίες, ανεξάρτητα από το βαθμό ευφυΐας και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, και φαίνεται να περνά για όλα τα παιδιά από τα ίδια στάδια εξέλιξης. Αυτό δείχνει ότι η γλώσσα δε διδάσκεται στο παιδί όπως διδάσκονται οι επίκτητες ικανότητες (π.χ. η γραφή), αλλά καθοδηγείται από εσωτερικές δυναμικές, οι οποίες διαμορφώνονται μόνο ως προς τις επιφανειακές τους λεπτομέρειες από τη γλώσσα του περιβάλλοντος. Η γλώσσα λοιπόν δε μαθαίνεται εμπειρικά αλλά ξεκινά από μια έμφυτη, γενετικά δοσμένη μορφή που είναι κοινή σ΄ όλο το ανθρώπινο γένος. Ο Τσόμσκι χαρακτηρίζει τη γλωσσική ιδιότητα σαν μια όψη της ανθρώπινης φύσης. Η ανθρώπινη φύση με τη σειρά της χαρακτηρίζεται σαν ένα σύνολο από γλωσσικές ικανότητες «φυτεμένες» εκ γενετής στη νόηση, σαν ένα σύνολο από άλλες γνωστικές ικανότητες που, μια και είναι φυτεμένο μέσα της, αναπτύσσει ένα είδος ανοσίας στις περιβαλλοντικές επιδράσεις.

Εδώ φαίνεται ο Πλατωνισμός του Τσόμσκι. Ο ίδιος μας λέει πως η γλωσσική του θεωρία είναι μέρος του προβληματισμού του Πλάτωνα. Ο τελευταίος αναρωτιέται πώς ξέρουμε τόσα πολλά, αφού η εμπειρία μας είναι τόσο περιορισμένη. Στην ουσία είναι ένα ερώτημα που σχετίζεται με το «θαύμα» της κατάκτησης της γλώσσας από ένα παιδί τριών χρονών που δεν έχει εκτεθεί ακόμα σε αρκετά γλωσσικά ερεθίσματα. Παρόλα αυτά το παιδί κατορθώνει να μαθαίνει και να δομεί τη γραμματική της μητρικής του γλώσσας μέσα σ΄ ένα φτωχό κάδρο γλωσσικής εμπειρίας. Ο Τσόμσκι έθεσε το ζήτημα αυτής της έμφυτης γνώσης πάνω στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Ο άνθρωπος μαθαίνει επειδή το νευρικό του σύστημα είναι οργανωμένο για τέτοια μάθηση. Έχει απορρίψει τον εμπειρισμό αλλά και τον καρτεσιανό δυϊσμό «πνεύμα- σώμα» και πιστεύει πως η γλωσσική ικανότητα και γνώση είναι μια βιολογικά καθορισμένη δομή κι ότι αυτό που ονομάζουμε γλώσσα, προτάσεις κλπ δεν είναι παρά μια έκφραση αυτής της δομής του εγκεφάλου.

Αντίθετα, πολλοί ψυχολόγοι της συμπεριφοράς ισχυρίζονται πως το μυαλό του παιδιού είναι λευκό χαρτί, tabula rasa όπως λέγεται, στο οποίο γράφονται τα πάντα από τη γέννηση και μετά. Απαντώντας ο Τσόμσκι και δίνοντας μια κοινωνική χροιά στη θεωρία του, λέει πως, αν πραγματικά ο άνθρωπος είναι ένα ολότελα σφυρηλατημένο ον, δίχως έμφυτες δομές στη νόησή του και χωρίς εσώτατες ανάγκες κοινωνικής και εκπολιτιστικής υφής, τότε του αξίζει να γίνει αντικείμενο «συμπεριφεριακού πειραματισμού» από την Κρατική εξουσία, από το Διαχειριστή Μεγαλοεπιχείρησης, από τον Τεχνοκράτη ή την Κεντρική Επιτροπή. Όσοι εμπιστεύονται το ανθρώπινο είδος εύχονται τα πράγματα να μην πάρουν τέτοια τροπή και θα προσπαθήσουν να εντοπίσουν τα βαθύτερα εσωτερικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου, που θα μας εφοδιάσουν μ΄ ένα πλαίσιο για πνευματικό ξετύλιγμα, για ανάπτυξη ηθικής συνείδησης, για εκπολιτιστικές δημιουργίες και για συμμετοχή σε μια ελεύθερη, ανθρώπινη κοινωνία. Λέει χαρακτηριστικά πως όπως μελετάμε το φάσμα των ανθρώπινων γλωσσών με κάποια επιτυχία, ίσως να μπορέσουμε να μελετήσουμε τις μορφές της καλλιτεχνικής έκφρασης ή ακόμα και την επιστημονική γνώση που έπλασε ο άνθρωπος ή τη γκάμα των ηθικών συστημάτων και των κοινωνικών δομών όπου ο άνθρωπος ζει και ενεργεί. Σκέπτεται πως θα μπορούσαμε να προβάλλουμε ένα μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, που κάτω από δοσμένους όρους υλικού και πνευματικού πολιτισμού θ΄ αγκάλιαζε τη θεμελιακή ανθρώπινη ανάγκη για πρωτοβουλία, για δημιουργική δραστηριότητα, γι΄ ανθρώπινη αλληλεγγύη και για την πραγμάτωση του κοινωνικού δικαίου.

Για τον Τσόμσκι η έμφυτη γλωσσική ικανότητα είναι απόκτημα όλων των ανθρώπων, όχι το απόκτημα μιας φυλής, ενός έθνους, μιας τάξης ή ενός άνδρα ή μιας γυναίκας. Η Οικουμενική Γραμματική είναι σαν τα πόδια, τα μάτια, την καρδιά κάθε ανθρώπου πάνω στη φλούδα της Γης. Η Οικουμενική Γραμματική ενώνει την ανθρωπότητα, δεν τη διαιρεί. Το κάθε άτομο μπορεί, χρησιμοποιώντας μέσα που στη βάση τους είναι κοινά για όλους του ανθρώπους, να εκφράσει τη δική του μοναδική προσωπικότητα.

Καταλήγοντας και ανακεφαλαιώνοντας μπορούμε να πούμε πως το κεντρικό ενδιαφέρον του Τσόμσκι είναι ο άνθρωπος και η θέση του μέσα στη φύση και την κοινωνία. Απ΄ τον ανθρωποκεντρισμό του πηγάζουν όλες οι δραστηριότητές του σε διάφορους τομείς. Ανάλογα με τον τομέα οι σχολιαστές αξιολογούν το έργο του Τσόμσκι διαφορετικά. Στη γλωσσολογία, κατά τον Λύονς, η μεγαλύτερη προσφορά του Τσόμσκι είναι η μελέτη των τυπικών μαθηματικών ιδιοτήτων της γλώσσας. Κατ΄ άλλους, η συμβολή του έγκειται στο ότι αποσύνδεσε τη γλωσσολογία από τον εμπειρισμό και την επανασύνδεσε με την ψυχολογία και την καθολική γραμματική. Χάρη στον Τσόμσκι έχει δημιουργηθεί ένας νέος, πολύ δυναμικός και δημιουργικός κλάδος, η Ψυχογλωσσολογία, που μελετά τη σχέση ψυχολογίας και γλώσσας. Όσον αφορά τη φιλοσοφία, ο Τσόμσκι απορρίπτει το λογικό θετικισμό των γλωσσολόγων φιλοσόφων, που βασίζεται στον εμπειρισμό, επιστρέφει στη νοησιοκρατία του Καρτέσιου αλλά δε δέχεται τον καρτεσιανό διαχωρισμό ανάμεσα στο πνεύμα και το σώμα. Για τον Τσόμσκι ό,τι ονομάζουμε πνεύμα ή πνευματική ιδιότητα πρέπει τελικά να ανάγεται στις βιολογικές ιδιότητες του ανθρώπινου νου. Η θέση του σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος γεννιέται μ΄ έμφυτη γνώση τον φέρνει κοντά στον Πλάτωνα. 

BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  

- Η ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ Ο ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ (Δ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ)- ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ «ΠΑΠΥΡΟΣ ΛΑΡΟΥΣ ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ»
- ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΑΝΤΑ (ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ) (ΙΝΤΕΡΝΕΤ)

link
http://biographies.nea-acropoli.gr

Όψεις της γλώσσας Α.-Φ. Χριστίδης

Ferdinand de Saussure-signature

 

Saussure,. F. de 1979.  Mαθήματα Γενικής Γλωσσολογίας. 

Mτφρ. Φ. Δ. Aποστολόπουλος. Aθήνα: Παπαζήσης, σελ. 99-104.© Παπαζήσης

 

 1. Σημείο, Σημαινόμενο, Σημαίνον

Για μερικούς η γλώσσα, αν την αναγάγουμε στην ουσιαστική της αρχή, είναι μια ονοματοθεσία, δηλ. ένας κατάλογος όρων που αντιστοιχούν σ' έναν ανάλογο αριθμό πραγμάτων· π.χ.

ιδέα/ακουστική εικόνα

H αντίληψη αυτή μπορεί να κατακριθεί από πολλές απόψεις. Προϋποθέτει ιδέες εντελώς έτοιμες που υπάρχουν πριν από τις λέξεις […]· δεν μας λέει αν το όνομα είναι φωνητικής ή ψυχικής φύσης, γιατί το arbor μπορεί να εξεταστεί από τη μία ή από την άλλη άποψη· τέλος, αφήνει να υποθέσουμε ότι ο δεσμός που ενώνει ένα όνομα με ένα πράγμα είναι μια ενέργεια εντελώς απλή, πράγμα που δεν είναι ορθό. Eντούτοις η απλούστευση αυτή μπορεί να μας πλησιάσει στην αλήθεια, δείχνοντάς μας ότι η γλωσσική μονάδα είναι κάτι διπλό, που πραγματοποιείται από την προσέγγιση των δύο όρων.
Eίδαμε […] ότι οι όροι που υπονοούνται στο γλωσσικό σημείο είναι και οι δύο ψυχικοί και ενώνονται στον εγκέφαλό μας με τον δεσμό του συνειρμού. Aς επιμείνουμε στο σημείο αυτό.
Tο γλωσσικό σημείο ενώνει όχι ένα πράγμα και ένα όνομα, αλλά μια ιδέα και μια ακουστική εικόνα^[1]. Aυτή η τελευταία δεν είναι ο υλικός ήχος, πράγμα καθαρά φυσικό, αλλά το ψυχικό αποτύπωμα του ήχου αυτού, η παράσταση που μας δίνει γι' αυτόν η μαρτυρία των αισθήσεών μας· είναι αισθητηριακή, κι αν συμβαίνει να την ονομάζουμε «υλική», γίνεται με αυτή μόνο την έννοια και κατ' αντίθεση με τον άλλον όρο του συνειρμού, την ιδέα, που είναι γενικά πιο αφηρημένη.
O ψυχικός χαραχτήρας των ακουστικών μας εικόνων φαίνεται καθαρά, όταν παρατηρούμε τον δικό μας λόγο. Xωρίς να κινούμε τα χείλη ούτε τη γλώσσα, μπορούμε να μιλάμε στον εαυτό μας ή να απαγγέλλουμε ένα αριθμό στίχων. Eπειδή ακριβώς οι λέξεις της γλώσσας είναι για μας ακουστικές εικόνες, γι' αυτό πρέπει ν' αποφεύγουμε να μιλούμε για «φωνήματα», που τις συνθέτουν. O όρος αυτός, που υπονοεί μια ιδέα φωνητικής ενέργειας, δεν μπορεί να συμφωνεί παρά με την ομιλούμενη λέξη, με την πραγματοποίηση της εσωτερικής εικόνας μέσα στον συνεχή λόγο. Όταν όμως μιλούμε για ήχους και για συλλαβές μιας λέξης, αποφεύγουμε την παρεξήγηση αυτή, αρκεί να θυμόμαστε ότι πρόκειται για την ακουστική εικόνα.
Tο γλωσσικό σημείο, λοιπόν, είναι μια ψυχική οντότητα με δύο όψεις, που μπορεί να παρασταθεί με το σχήμα:

Tα δυο αυτά στοιχεία είναι βαθύτατα ενωμένα και το ένα φέρνει το άλλο. Για ν' αναζητήσουμε την έννοια της λατινικής λέξης arbor ή τη λέξη με την οποία η λατινική δηλώνει την ιδέα «δένδρο», είναι ολοφάνερο ότι μόνο οι προσεγγίσεις που έχει καθιερώσει η γλώσσα μάς φαίνονται σύμφωνες με την πραγματικότητα και απομακρύνουμε οτιδήποτε άλλο που θα μπορούσαμε να φανταστούμε.

O ορισμός αυτός θέτει ένα σπουδαίο πρόβλημα ορολογίας. Oνομάζουμε σημείο [signe] τον συνδυασμό της ιδέας και της ακουστικής εικόνας: αλλά στην τρέχουσα χρήση ο όρος αυτός δηλώνει συνήθως μόνο την ακουστική εικόνα, π.χ. μια λέξη (arbor κλπ.). Ξεχνούμε ότι, εάν το arbor ονομάζεται σημείο, είναι γιατί φέρνει την ιδέα «δένδρο», έτσι που η ιδέα του αισθητηριακού μέρους να υπονοεί την ιδέα του όλου.
Tο διφορούμενο θα εξαφανιζόταν, αν δηλώναμε τις τρεις έννοιες που έχουμε μπροστά μας με ονόματα που τα μεν προκαλούν τα δε, ενώ ταυτόχρονα εναντιώνονται. Προτείνουμε να διατηρήσουμε τη λέξη σημείο για να δηλώνουμε το όλο, και να αντικαταστήσουμε τις λέξεις ιδέα και ακουστική εικόνα αντίστοιχα με τους όρους: σημαινόμενο [signifié] και σημαίνον [signifiant]^[2]. Oι τελευταίοι αυτοί όροι έχουν το πλεονέκτημα να δείχνουν την αντίθεση που τους χωρίζει είτε μεταξύ τους είτε από το όλο, που του αποτελούν μέρος. Όσο για τον όρο σημείο [signe], αν αρκούμαστε σ' αυτόν, είναι γιατί δεν ξέρουμε με ποιον να τον αντικαταστήσουμε· η γλώσσα που χρησιμοποιούμε δεν υποδείχνει κανέναν άλλο.
Tο γλωσσικό σημείο, οριζόμενο έτσι, κατέχει δύο κύριους χαρακτήρες. Aν τους πούμε, θα θέσουμε τις ίδιες τις αρχές κάθε τέτοιας μελέτης.

2. Πρώτη αρχή: Το αυθαίρετο του σημείου

O δεσμός που ενώνει το σημαίνον με το σημαινόμενο είναι αυθαίρετος, ή ακόμη, επειδή εννοούμε με τον όρο σημείο το όλο που προκύπτει από τη σύνδεση ενός σημαίνοντος με ένα σημαινόμενο, μπορούμε να πούμε πολύ απλά: το γλωσσικό σημείο είναι αυθαίρετο^[3].
Έτσι η ιδέα «soeur» 'αδελφή' δεν έχει καμιά εσωτερική σχέση με την ακολουθία των ήχων s-ö-r που της χρησιμεύει ως σημαίνον· θα μπορούσε εξίσου καλά να παριστάνεται με οποιαδήποτε άλλη ακολουθία· απόδειξη: οι διαφορές ανάμεσα στις γλώσσες και η ύπαρξη ακόμη διαφόρων γλωσσών· το σημαινόμενο «boeuf» 'βόδι' έχει ως σημαίνον b-ö-f από τη μια μεριά των συνόρων και o-k-s (Ochs) από την άλλη.
H αρχή του αυθαίρετου του σημείου δεν αμφισβητείται από κανένα· είναι όμως συχνά περισσότερο εύκολο ν' αποκαλύπτουμε μιαν αλήθεια παρά να της ορίζουμε τη θέση που της ανήκει. H αρχή που διατυπώσαμε πιο πάνω κυριαρχεί σ' ολόκληρη τη γλωσσολογία της γλώσσας· οι συνέπειές της είναι αναρίθμητες. Eίναι όμως αλήθεια ότι δεν φανερώνονται όλες αμέσως με την ίδια καθαρότητα· ύστερα από πολλές περιστροφές τις ανακαλύπτουμε, και μαζί μ' αυτές, την κεφαλαιώδη σημασία της αρχής [principe].
Kαι μια πρόχειρη παρατήρηση: Όταν θα οργανωθεί η σημειολογία, θα πρέπει να θέσει στον εαυτό της το ερώτημα αν οι εκφραστικοί τρόποι, που στηρίζονται πάνω σε σημεία εξολοκλήρου φυσικά -όπως η παντομίμα-, της ανήκουν δικαιωματικά. Mε την υπόθεση ότι η σημειολογία δέχεται τους εκφραστικούς αυτούς τρόπους, το κύριο αντικείμενό της θα είναι το σύνολο των συστημάτων που στηρίζονται πάνω στην αυθαιρεσία του σημείου. Πραγματικά, κάθε εκφραστικό μέσο που γίνεται δεκτό σε μια κοινωνία στηρίζεται καταρχήν πάνω στη συλλογική συνήθεια ή, πράγμα που είναι το ίδιο, πάνω στη συμβατικότητα. Tα σημεία ευγένειας, λόγου χάρη, προικισμένα συχνά με μια ορισμένη φυσική εκφραστικότητα (ας σκεφτούμε τον Kινέζο που χαιρετάει τον αυτοκράτορά του σκύβοντας εννέα φορές ως το έδαφος), παγιώνονται κυρίως από ένα κανόνα τους. O κανόνας αυτός υποχρεώνει να τα χρησιμοποιούμε κι όχι η ιδιαίτερή τους φυσική αξία. Mπορούμε λοιπόν να ειπούμε ότι τα εντελώς αυθαίρετα σημεία πραγματοποιούν καλύτερα από τα άλλα τη σημειολογική μέθοδο· γι' αυτό η γλώσσα, το πιο περίπλοκο και το πιο διαδεδομένο από τα συστήματα έκφρασης, είναι, επίσης, το πιο χαρακτηριστικό απ' όλα· μ' αυτή την έννοια, η γλωσσολογία μπορεί να γίνει το γενικό πρότυπο κάθε σημειολογίας, μολονότι η γλώσσα δεν είναι παρά ένα ιδιαίτερο σύστημα.
Έχουν χρησιμοποιήσει τη λέξη σύμβολο για να δηλώσουν το γλωσσικό σημείο ή, ακριβέστερα, αυτό που ονομάζουμε σημαίνον. Yπάρχουν δυσκολίες για να παραδεχτούμε τη λέξη, εξαιτίας ακριβώς της πρώτης μας αρχής. Tο σύμβολο έχει ως χαρακτήρα να μην είναι ποτέ εντελώς αυθαίρετο· δεν είναι κενό, έχει μέσα του στοιχεία φυσικού δεσμού ανάμεσα στο σημαίνον και στο σημαινόμενο. Tο σύμβολο της δικαιοσύνης, η ζυγαριά, δεν θα μπορούσε ν' αντικατασταθεί με οιοδήποτε άλλο, το κάρο λόγου χάρη.
H λέξη αυθαίρετο προκαλεί επίσης μια παρατήρηση. Δεν πρέπει να δώσουμε την ιδέα ότι το σημαίνον εξαρτάται από την ελεύθερη εκλογή του υποκειμένου που μιλάει (θα ιδούμε πιο κάτω ότι δεν είναι στο χέρι του ατόμου να αλλάξει έστω και κάτι σε ένα σημείο, εφόσον έχει καθιερωθεί μέσα σε μια γλωσσική κοινότητα)· θέλουμε να ειπούμε ότι το σημαίνον είναι αναιτιολόγητο, δηλ. αυθαίρετο σε σχέση με το σημαινόμενο, με το οποίο δεν έχει κανένα φυσικό δεσμό στην πραγματικότητα.
Aς σημειώσουμε, τελειώνοντας, δύο αντιρρήσεις που θα μπορούσαν να προβληθούν στη θεμελίωση της πρώτης αρχής:
1^ο. Θα μπορούσε κανείς να στηριχτεί στις ονοματοποιίες, για να πει ότι η εκλογή του σημαίνοντος δεν είναι πάντοτε αυθαίρετη. Aλλά οι ονοματοποιίες δεν είναι ποτέ οργανικά στοιχεία ενός γλωσσικού συστήματος. O αριθμός τους άλλωστε είναι πολύ μικρός ώστε να μη το δεχτούμε. Λέξεις όπως fouet και glas μπορούν να χτυπήσουν ορισμένα αυτιά με μια υποβλητική ηχηρότητα· αλλά για να ιδούμε ότι δεν έχουν αυτόν τον χαρακτήρα από την αρχή-αρχή, αρκεί ν' ανεβούμε στις λατινικές τους μορφές (fouet παράγεται από το fagus 'οξιά', glas=classsicum)· η ποιότητα των τωρινών τους ήχων ή, πιο πολύ, η ποιότητα που τους αποδίδουμε είναι ένα τυχαίο αποτέλεσμα της φωνητικής εξέλιξης.
Όσο για τις γνήσιες ονοματοποιίες (του τύπου glou-glou, tic-tac κλπ.) είναι όχι μόνο ολιγάριθμες, αλλά η εκλογή τους είναι κιόλας ως ένα βαθμό αυθαίρετη, επειδή δεν είναι παρά η μίμηση κατά προσέγγιση και μισοσυμβατική ορισμένων θορύβων (συγκρίνατε το γαλλικό ouaoua και το γερμανικό wauwau). Eπί πλέον, εφόσον μπήκαν στη γλώσσα, οι ονοματοποιίες έχουν συρθεί λίγο-πολύ στη φωνητική, μορφολογική κλπ. εξέλιξη, την οποία υφίστανται και οι άλλες λέξεις (πρβ. pigeon από την κοινή λατινική pipio, που προέρχεται από μια ονοματοποιία): ολοφάνερη απόδειξη ότι έχασαν κάτι από τον πρώτο χαρακτήρα τους, για να πάρουν το χαρακτήρα του γλωσσικού σημείου γενικά, που είναι αναιτιολόγητο.
2^ο. Oι αναφωνήσεις που συγγενεύουν πολύ με τις ονοματοποιίες προσφέρονται σε ανάλογες παρατηρήσεις και δεν είναι πιο επικίνδυνες για τη θέση μας. Προσπάθησαν να ιδούν σ' αυτές αυτόματες εκφράσεις της πραγματικότητας, υπαγορευόμενες, να πούμε, από τη φύση. Για τις περισσότερες από τις αναφωνήσεις μπορούμε ν' αρνηθούμε ότι υπάρχει ένας δεσμός αναγκαίος ανάμεσα στο σημαινόμενο και στο σημαίνον. Aρκεί να συγκρίνουμε δύο γλώσσες από την άποψη αυτή, για να ιδούμε πόσο οι εκφράσεις αυτές ποικίλλουν από τη μια στην άλλη (λόγου χάρη στο γαλλικό aïe! αντιστοιχεί το γερμανικό au!). Άλλωστε ξέρουμε ότι πολλές αναφωνήσεις άρχισαν από λέξεις με καθορισμένο νόημα (πρβ. diable! mordieu!=mort Dieu κλπ.).
Mε λίγα λόγια, οι ονοματοποιίες και οι αναφωνήσεις είναι δευτερεύουσας σημασίας και η συμβολική τους καταγωγή είναι μερικά αμφισβητήσιμη […]

¹ O όρος «ακουστική εικόνα» θα φανεί πολύ στενός, επειδή, δίπλα από την παράσταση των ήχων μιας λέξης, υπάρχει η παράσταση της άρθρωσής της, η μυϊκή εικόνα της πράξης της φώνησης. Για τον F. de Saussure η γλώσσα είναι ουσιαστικά μια αποθήκη, κάτι που γίνεται δεχτό από τα έξω […]. H ακουστική εικόνα είναι προπαντός η φυσική παράσταση της λέξης ως γλωσσικό γεγονός «δυνάμει», έξω από κάθε πραγματοποίησή της από την ομιλία. H κινητήρια πλευρά επομένως μπορεί να υπονοείται ή εν πάση περιπτώσει να μην κατέχει παρά μια θέση εξαρτημένη σε σχέση με την ακουστική εικόνα (οι εκδ.).

² Για να εκφράσει τις δύο αντίθετες όψεις του γλωσσικού σημείου ο F. de S. κατέληξε να χρησιμοποιήσει τους όρους signifiant (=σημαίνον) και signifié (=σημαινόμενο), που είναι όροι στωικοί. O Σέξτος ο Eμπειρικός (Προς Mαθηματικούς, VIII, 11) γράφει: «σημαίνον μεν είναι την φωνήν, οίον την "Δίων", σημαινόμενον δε αυτό το πράγμα το υπ' αυτής (δηλ. της φωνής) δηλούμενον, και ου (πράγματος) ημείς αντιλαμβανόμεθα τη ημετέρα διανοία, οι δε βάρβαροι ουκ επαΐουσι, καίπερ της φωνής ακούοντες, τυγχάνον δε το εκτός υποκείμενον, ώσπερ Δίων». Tο στωικό «τυγχάνον» είναι το σωσσυριανό σημείο (signe).

³ H «αρχή» του S. για το αυθαίρετο του γλωσσικού σημείου, δηλ. το αυθαίρετο στη σχέση του σημαίνοντος και σημαινομένου, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. O E. Benveniste σε άρθρο του με τίτλο "La nature du signe linguistique" (Acta linguistica, τ. A΄, 1939), που συμπεριλήφθηκε στον τόμο Problèmes de linguistique génèrale, Paris 1966, 49-55, επικρίνει την «αρχή» αυτή και τελικά την απορρίπτει. «Tο γλωσσικό σημείο, τονίζει, δεν είναι αυθαίρετο, είναι αναγκαίο». H παρέμβαση αυτή του Benveniste προκάλεσε ζωηρές συζητήσεις στους διεθνείς γλωσσολογικούς κύκλους. O A. Martinet στο άρθρο του με τίτλο "Arbitraire linguistique et double articulation" (δημοσιευμένο στα Cahiers de Ferd. de Saussure, 1957, 105-116) θεωρεί ότι το «αυθαίρετο»ενός σημαίνοντος προς ένα σημαινόμενο δεν είναι παρά η μία πλευρά της γλωσσικής αυτονομίας, που μια άλλη περιλαμβάνει την εκλογή και το όριο των σημαινομένων.


πηγή
http://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_01/01.html
blog :   Πύλη για την ελληνική γλώσσα

What is an economical hitman (greek subtitles)

Ο χρόνος πάνω στη Γη είναι σχετικός

Ο χρόνος σε ένα ρολόι που βρίσκεται στο πάτωμα

κυλάει πιο αργά σε σχέση με ένα ίδιο ρολόι που

βρίσκεται πάνω σε μια σκάλα. 

Ο λόγος είναι διότι το ρολόι που βρίσκεται

χαμηλότερα επηρεάζεται οριακά περισσότερο

από την βαρύτητα. 

Όσοι στέκονται ψηλότερα γερνάνε γρηγορότερα

 Αυτό συμβαίνει γιατί βρίσκεται πιο κοντά στην επιφάνειά της. Αντίθετα, ο χρόνος κυλάει πιο γρήγορα για το ρολόι που βρίσκεται πιο ψηλά.
Εξάλλου, αυτό υποστήριζε η θεωρία του Αϊνστάιν για τη σχετικότητα του χρόνου.

Χάρη στην χρήση δύο υπερσύγχρονων ατομικών οπτικών ρολογιών ύψιστης ακρίβειας, η θεωρία αποδείχθηκε στις ΗΠΑ.
Τα ρολόγια είχαν τοποθετηθεί σε υψομετρική διαφορά μόλις 33 εκατοστών. Όπως έδειξαν, εάν κάποιος ζήσει επί 79 χρόνια σε υψόμετρο 33 εκατοστών ψηλότερο από κάποιον άλλο, θα γεράσει περίπου 90 δισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου (νανοδευτερόλεπτα) περισσότερο.

Τα "ρολόγια κβαντικής λογικής", όπως ονομάζονται, βασίζονται σε ανεπαίσθητες δονήσεις ενός ιόντος αλουμινίου που είναι παγιδευμένο σε ένα ηλεκτρικό πεδίο.

Υπολογίζεται ότι "χάνουν" μόλις ένα δευτερόλεπτο ανά 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια, δηλαδή όσο περίπου υπάρχει η ζωή η Γη.

Οι δονήσεις έχουν την ίδια γκάμα συχνοτήτων με το υπεριώδες φως, συνεπώς μπορούν να ανιχνευτούν από λέιζερ, για αυτό τα συγκεκριμένα ατομικά ρολόγια στην ουσία είναι οπτικά.

Είναι η πρώτη φορά στον κόσμο που οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ρολόγια να δείξουν ότι όντως ο χρόνος κυλάει πιο γρήγορα στο κεφάλι του ανθρώπου σε σχέση με τα πόδια του.

Το γεγονός έχει ικανοποιήσει βαθιά όσους πάντα πίστευαν ότι ο Αϊνστάιν είχε δίκιο.

Η επιβεβαίωση έγινε από ερευνητές του Εθνικού Ινστιτούτου Προτύπων και Τεχνολογίας (NIST) των ΗΠΑ, υπό τον Τζέιμς Τσιν - Ουέν Τσου.

Η σχετική μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science.

Ο Αϊνστάιν ήταν ο πρώτος, εδώ και περίπου 100 χρόνια, που κατέρριψε την ψευδαίσθηση ότι ο χρόνος κινείται με την ίδια ταχύτητα για όλους και παντού στο σύμπαν.

Είχε συνειδητοποιήσει - με τη θεωρία της ειδικής σχετικότητας - ότι ο χρόνος είναι κάτι σχετικό και κινείται με διαφορετική ταχύτητα, ανάλογα με τις ειδικές περιστάσεις καθενός ανθρώπου.

Έτσι, ο χρόνος επιβραδύνεται όταν κανείς βρίσκεται πιο κοντά στη Γη ή όταν κινείται με μεγαλύτερη ταχύτητα.

Για παράδειγμα, για κάποιον που στέκεται στην αποβάθρα των τρένων, ο χρόνος στο ρολόι του θα κυλάει ανεπαίσθητα πιο γρήγορα σε σχέση με τον δίδυμο αδελφό του, ο οποίος φοράει το ίδιο ακριβώς ρολόι, αλλά βρίσκεται μέσα στο τρένο που περνά μπροστά από την αποβάθρα, μόνο και μόνο επειδή αυτός κινείται ταχύτερα σε σχέση με τον αδελφό του.

Σύμφωνα με την θεωρία της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν, η βαρύτητα προκαλείται όταν σώματα με μεγάλη μάζα, όπως η Γη, καμπυλώνουν τον "ιστό" του χωροχρόνου, με συνέπεια ένα ρολόι που βρίσκεται πιο κοντά στη Γη, άρα και στη έλξη της βαρύτητάς της, να "τρέχει" πιο αργά σε σχέση με ένα ρολόι ψηλά σε ένα βουνό.

Η απόκλιση του χρόνου έχει υπολογιστεί μαθηματικά χονδρικά σε τρία μικροδευτερόλεπτα ανά έτος ανά χιλιόμετρο υψομετρικής διαφοράς.

Η "ψαλίδα" στην ταχύτητα του χρόνου είχε ήδη επιβεβαιωθεί εδώ και δεκαετίες από ατομικά ρολόγια μεγάλης ακρίβειας, που βρίσκονταν πάνω σε πυραύλους στο διάστημα ή σε αεριωθούμενα αεροπλάνα, ότι ίσχυε για μεγαλύτερα υψόμετρα και μεγαλύτερες ταχύτητες κίνησης.

Για πρώτη φορά όμως, η σχετικότητα του χρόνου επιβεβαιώνεται τώρα και για ασήμαντες υψομετρικές διαφορές πάνω στη Γη μικρότερες του ενός μέτρου και ταυτόχρονα για μικρές ταχύτητες κάτω των δέκα μέτρων ανά δευτερόλεπτο, πράγμα που σημαίνει ότι άλλος χρόνος ισχύει στα κεφάλι μας και άλλος στα πόδια μας!

Με άλλα λόγια, γίνεται φανερό πλέον ότι η θεωρία της σχετικότητας δεν ισχύει μόνο για ταχύτητες κοντά στην ταχύτητα του φωτός, ούτε μόνο για διαστημικές αποστάσεις, αλλά επίσης στην καθημερινότητά μας.

Ως εκ τούτου, όσοι ζουν σε ρετιρέ, ας το ξανασκεφτούν, γιατί γερνάνε πιο γρήγορα...


 πηγή : 
http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=206472

Νέο ρεκόρ για το «π»

Νέο ρεκόρ για το «π» Επιστήμονας της Yahoo προσδιόρισε το 2.000.000.000.000.000ό ψηφίο του «π» . Μία από τις τρέχουσες «σπαζοκεφαλιές» των μαθηματικών είναι και ο αριθμός «π» (3,14……), μία από τις σημαντικότερες μαθηματικές σταθερές, της οποίας τα συνεχιζόμενα ψηφία φτάνουν…πολύ μακριά. Ο Νίκολας Τζε, επιστήμονας της Yahoo, κατάφερε να προσδιορίσει το 2.000.000.000.000.000ό ψηφίο του- όταν εκφράζεται σε δυαδικό κώδικα- είναι το 0. Ο Τζε χρησιμοποίησε την τεχνολογία cloud computing Hadoop, για να «διπλασιάσει» το προηγούμενο ρεκόρ. Οι υπολογισμοί διήρκεσαν 23 ημέρες, κατά τις οποίες λάμβαναν χώρα σε 1.000 εκ των υπολογιστών της εταιρείας. Στην καρδιά της διαδικασίας υπολογισμών ήταν ένας τύπος προσέγγισης ονόματι MapReduce, ο οποίος αναπτύχθηκε από την Google και ουσιαστικά «σπάει» μεγαλύτερα προβλήματα σε πολλά μικρά, συνδυάζοντας τις απαντήσεις αργότερα με σκοπό την εξαγωγή συμπερασμάτων σε, υπό κανονικές συνθήκες, εξαιρετικά δύσκολα μαθηματικά προβλήματα. Στην περίπτωση της Yahoo, οι 1.000 υπολογιστές χρησιμοποίησαν αυτό τον αλγόριθμο για την επίλυση μίας εξίσωσης η οποία εξάγει συγκεκριμένα ψηφία του «π». Το «κυνήγι» του «π» είναι ένα είδος «παράδοσης» για τους μαθηματικούς. Ωστόσο, η προσέγγιση του Τζε διέφερε από την τελευταία «επιχείρηση» η οποία τον περασμένο Ιανουάριο έφτασε στα 2,7 τρισεκατομμύρια ψηφία. Καθένας από τους υπολογιστές του Hadoop δούλευε μία φόρμουλα η οποία μετέτρεπε μία σύνθετη εξίσωση υπολογισμού του «π» σε ένα μικρό συνονθύλευμα μαθηματικών «βημάτων» συνεισφέροντας ένα «κομμάτι» του «π». «Είναι ενδιαφέρον το ότι μέσω κάποιων αλγεβρικών διαδικασιών η φόρμουλά μας μπορεί να υπολογίσει το 'π' προσπερνώντας κάποια σημεία, με λίγα λόγια, υπολογίζει κάποια τμήματα του 'π'» εξήγησε ο Τζε.


πηγή : www.kathimerini.gr με πληροφορίες από BBC

Alan Parsons Project Time Machine (1999)

This Video Promo for Alan Parsons Project was created in 1999 

by Ben Liebrand using Softimage 3D extreme. 

It took exactly 4 weeks to make it from concept to broadcastcopy. 

Δύσκολο να θυμάσαι, εύκολο να ξεχνάς

Γράφει ο ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΟΥΣΕΛΗΣ


Για να δώσουμε ένα νόημα στο παρόν μας ή για να σχεδιάσουμε το μέλλον μας, οφείλουμε διαρκώς να ανατρέχουμε στα μνημονικά εγγράμματα του παρελθόντος. Καμία άλλη νοητική λειτουργία μας δεν παίζει τόσο αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικής μας ταυτότητας και στη συγκεκριμενοποίηση της αφηρημένης έννοιας του «εαυτού» όσο η μνήμη. Πώς όμως εξηγούν οι σύγχρονες επιστήμες του εγκεφάλου τις αδιαφανείς αλλά και αλληλένδετες διεργασίες της μνήμης και της λήθης;

 Γιατί ορισμένες πληροφορίες χαράσσονται βαθύτερα από ό,τι άλλες στη μνήμη μας; Πώς μπορέσαμε να ξεχάσουμε τα γενέθλια του/της συντρόφου μας; Και γιατί με την πάροδο του χρόνου ή έπειτα από μια σοβαρή νευρολογική ασθένεια μειώνεται δραματικά η ικανότητά μας να απομνημονεύουμε νέες ή να ανασύρουμε παλιές μνημονικές πληροφορίες;
Τις απαντήσεις σε αυτά τα πανανθρώπινα και βασανιστικά ερωτήματα η σύγχρονη επιστήμη τις αναζητά πλέον μέσα στους νευρωνικούς δαιδάλους του εγκεφάλου μας. Και αυτό γιατί όλοι οι ειδικοί είναι πεπεισμένοι ότι τα μυστικά της καταγραφής, της αποθήκευσης και της ανάσυρσης των μνημονικών πληροφοριών εξηγούνται επαρκώς αφενός από τις βιοχημικές και κυτταρικές δομές του εγκεφάλου και αφετέρου από τη λειτουργική οργάνωση αυτής της πολύπλοκης «μηχανής του νου».
Συνήθως, και κάπως γενικόλογα, περιγράφουμε ως «μνήμη» τη διττή νοητική μας λειτουργία: α) την ικανότητα να αποθηκεύουμε (για λιγότερο ή περισσότερο χρόνο) ορισμένες από τις αμέτρητες πληροφορίες που δεχόμαστε καθημερινά· και β) τη μεγαλύτερη ή μικρότερη ευχέρειά να ανασύρουμε αυτές τις πληροφορίες όποτε τις χρειαζόμαστε.
Ελάχιστη αυτοπαρατήρηση, ωστόσο, θα αρκούσε για να μας πείσει ότι τέτοιες αόριστες περιγραφές είναι εξόφθαλμα ανεπαρκείς. Γιατί άραγε ορισμένες πληροφορίες χαράσσονται βαθύτερα από ό,τι άλλες στη μνήμη μας· πώς μπορέσαμε να ξεχάσουμε τα γενέθλια του/της συντρόφου μας· γιατί με τα γηρατειά ή μετά από μία σοβαρή ασθένεια μειώνεται η ικανότητα να απομνημονεύουμε νέες ή να ανασύρουμε παλιές μνημονικές πληροφορίες; Ευτυχώς, τις τελευταίες δεκαετίες έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη μελέτη των μνημονικών φαινομένων και στην κατανόηση της πραγματικής βιολογικής τους φύσεως και σημασίας.
Θεωρούμε δεδομένο ότι κάθε φορά που οδηγούμε το αυτοκίνητό μας ή όταν κάνουμε ποδήλατο δεν χρειάζεται να ανακαλούμε συνειδητά τις γνώσεις που απαιτούνται για την ασφαλή εκτέλεση αυτών των πράξεων. Ολες οι απαραίτητες πληροφορίες (που στην πραγματικότητα είναι αμέτρητες) βρίσκονται καταγεγραμμένες στον εγκέφαλό μας (αλήθεια, πού ακριβώς;) και ανασύρονται αυτομάτως από τη λεγόμενη άδηλη ή διαδικαστική μνήμη (Implicit memory).
Αντίθετα, για να θυμηθούμε κάτι που διαβάσαμε στην εφημερίδα ή σε ένα βιβλίο, για να ανακαλέσουμε συνειδητά και να μιλήσουμε για κάτι που γνωρίζουμε ή έχουμε βιώσει, θα πρέπει να καταφύγουμε σε μια διαφορετική μορφή μνήμης, τη λεγόμενη έκδηλη ή δηλωτική μνήμη (Explicit memory). Προφανώς, οι περισσότεροι από εμάς όταν μιλούν για «μνήμη» αναφέρονται αποκλειστικά σε αυτήν τη δεύτερη συνειδητή και λεκτική κατηγορία αναμνήσεων.
Και η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, διότι αν θεωρήσουμε τη μνήμη ως ικανότητα καταγραφής, αποθήκευσης και ανάκλησης στο παρόν προγενέστερων εμπειριών και γνώσεων, τότε είναι σαφές ότι δεν αποτελεί καθόλου αποκλειστικά ανθρώπινο προνόμιο! Αντίθετα, θεωρείται απολύτως βέβαιο ότι η ύπαρξη μνημονικών ικανοτήτων αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την ύπαρξη και την επιβίωση κάθε μορφής ζωής, από τα πρωτόζωα μέχρι τον άνθρωπο. Παρά τις τεράστιες διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των διάφορων οργανισμών, ως προς την πολυπλοκότητα της οργάνωσης και της λειτουργίας της μνήμης, αυτή αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό των έμβυων συστημάτων: από τη «γενετική μνήμη» στα γονίδια των βακτηριδίων μέχρι την ανάκληση των προσωπικών αναμνήσεων στον πολυδαίδαλο εγκέφαλο του Προυστ!
Τα μνημονικά εγγράμματα
Γιατί, άραγε, ορισμένες αναμνήσεις διαρκούν περισσότερο, ίσως για όλη μας τη ζωή, ενώ άλλες εξαλείφονται μέσα σε λίγα λεπτά; Γιατί ξεχνάμε αμέσως τον αριθμό του τηλεφώνου που πήραμε πριν από λίγα λεπτά, ενώ θυμόμαστε πάντα την ημερομηνία γέννησής μας;
Την απάντηση στο κρίσιμο αυτό ερώτημα θα πρέπει να την αναζητήσουμε στο εγκεφαλικό υπόστρωμα των μνημονικών φαινομένων. Το πώς και το πού ακριβώς κωδικοποιούνται και παγιώνονται οι τρέχουσες εμπειρίες μας είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα της νευροεπιστημονικής διερεύνησης της μνήμης. Σήμερα, χάρη στην πρόοδο των ερευνητικών μεθόδων των επιστημών του εγκεφάλου (Νευροεπιστημών), είναι σαφές ότι το πέρασμα από την πρόσκαιρη και βραχύχρονη μνήμη στα μονιμότερα «αρχεία» της μακρόχρονης μνήμης εμπλέκει όχι μόνο σύνθετους νευροχημικούς μηχανισμούς και έναν μεγάλο αριθμό νευρικών κυττάρων (νευρώνων) αλλά και διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.
Οι νευροεπιστήμονες, μάλιστα, έχουν καταφέρει να αποκρυπτογραφήσουν τον χημικό μηχανισμό ο οποίος ενεργοποιείται κατά την κωδικοποίηση κάθε νέας πληροφορίας μέσα στο αχανές νευρωνικό δίκτυο του εγκεφάλου μας.
Πράγματι, κάθε μορφή μνήμης -βραχύχρονη ή μακρόχρονη- αποτυπώνεται στα μικροκυκλώματα που σχηματίζονται από τις διασυνδέσεις, δηλαδή από τις συνάψεις των νευρώνων του εγκεφάλου. Ηδη από το 1949 ο μεγάλος νευροψυχολόγος Donald Hebb είχε προτείνει ως εικασία έναν φαινομενικά απλό κανόνα: οι νευρώνες που εκφορτίζουν μαζί έχουν την τάση να συνδέονται στενότερα μεταξύ τους. Μια ιδιοφυής εικασία που επιβεβαιώθηκε έπειτα από είκοσι χρόνια!
Οσο για τον ακριβή βιοχημικό μηχανισμό αυτής της θεμελιώδους διαδικασίας για την οργάνωση αλλά και τη σταδιακή πολυπλοκοποίηση των εγκεφάλων, αυτόν θα τον αποκαλύψουν οι πρωτοποριακές έρευνες του Ε.R. Kandel και της ομάδας του. Ετσι, ακόμη και σε πολύ απλούς οργανισμούς διαπιστώθηκε ότι όλες οι νέες πληροφορίες αποθηκεύονται ως βραχύχρονη μνήμη χάρη στην «ευαισθητοποίηση», δηλαδή την αυξημένη ηλεκτροχημική δραστηριότητα στις συνάψεις μεταξύ μερικών νευρώνων.
Αυτή η πρόσκαιρη ευαισθητοποίηση ενός συγκεκριμένου νευρωνικού κυκλώματος διαρκεί μερικά λεπτά ή λίγες ώρες, ενώ η παγίωσή του απαιτεί τη μακρόχρονη ενδυνάμωση των συνάψεων αυτού του νευρωνικού κυκλώματος μέσω της επανάληψης των ίδιων ερεθισμάτων: η επανάληψη εξασφαλίζει την παγίωση στη μακροχρόνια μνήμη. Η επανάληψη είναι όντως «μήτηρ πάσης μαθήσεως», αφού αρχικά ενισχύει τα συγκεκριμένα πρότυπα ενεργοποίησης των νευρώνων και, τελικά, οδηγεί στην παγίωση του μνημονικού ίχνους.

 Πού όμως συντελούνται αυτές οι νευρολογικές διεργασίες και σε ποιες εγκεφαλικές δομές «αποτυπώνονται» τα διάφορα μνημονικά εγγράμματα; Πριν από σχεδόν έναν αιώνα, στα 1920, ο περίφημος ψυχολόγος Karl Lashley πραγματοποίησε μια σειρά από πρωτοποριακά πειράματα για να διαπιστώσει σε ποια περιοχή του εγκεφάλου εντοπίζονται οι αναμνήσεις.
Για τον σκοπό αυτό, αρχικά εκπαίδευε υπομονετικά πολλά ποντίκια να βρίσκουν την έξοδο από έναν τεχνητό λαβύρινθο. Κατόπιν, αφαιρούσε συστηματικά τμήματα του φλοιού του εγκεφάλου των εκπαιδευμένων ποντικών με την ελπίδα ότι μαζί με τα τμήματα του εγκεφαλικού φλοιού θα αφαιρούσε και τα αντίστοιχα «μνημονικά εγγράμματα», όπως ο ίδιος αποκαλούσε τα μνημονικά ίχνη χάρη στα οποία τα ποντίκια θυμούνταν την έξοδο από τον λαβύρινθο.
Δυστυχώς όμως απέτυχε οικτρά: τα πειραματόζωα εξακολουθούσαν να βρίσκουν την έξοδο παρά τις σοβαρές απώλειες σε εγκεφαλικό ιστό που είχαν υποστεί. Κατέληξε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι τα μνημονικά εγγράμματα δεν είναι αυστηρά εντοπισμένα σε μια ορισμένη εγκεφαλική περιοχή, αλλά βρίσκονται διάσπαρτα κατανεμημένα σε όλη την επιφάνεια του εγκεφαλικού φλοιού.
Μετέπειτα μελέτες σε αμνησιακούς ασθενείς, ειδικότερα οι εντυπωσιακές έρευνες της Brenda Miller στον ασθενή ΗΜ (η λεπτομερέστερη μέχρι σήμερα καταγραφή αμνησιακών φαινομένων που προκαλούνται έπειτα από χειρουργική επέμβαση στον εγκέφαλο), υποδεικνύουν σαφώς ότι δύο δομές στο βάθος του κροταφικού λοβού, ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην κωδικοποίηση νέων αναμνήσεων στη βραχύχρονη μνήμη. Πιο πρόσφατες έρευνες, ωστόσο, απέδειξαν πειραματικά ότι και ο μετωπιαίος φλοιός εμπλέκεται ενεργά στη μετεγγραφή και αποθήκευση των πρόσκαιρων μνημονικών ιχνών στη μακρόχρονη μνήμη. Πολύ συνοπτικά: ενώ τα πρόσκαιρα μνημονικά ίχνη κωδικοποιούνται από δομές στο βάθος των εγκεφαλικών ημισφαιρίων, όπως ο ιππόκαμπος, η διατήρησή τους στον χρόνο, δηλαδή η μετατροπή τους από πιο βραχύχρονες σε πιο μακροχρόνιες μορφές μνήμης, απαιτεί τη μεταφορά και την περαιτέρω επεξεργασία των αρχικών μνημονικών ιχνών στο φλοιό του εγκεφάλου.
Η έδρα των αναμνήσεων
Πριν από έναν χρόνο δημοσιεύτηκε στο «Journal of Neurosciences» (28-01-09) μια ιδιαίτερα σημαντική έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας από τους Christiane Smith και Larry Squire. Σύμφωνα με αυτή την έρευνα, η «αρχαιότητα» μιας μνήμης καθορίζει το αν για την ανάκλησή της εμπλέκεται ο ιππόκαμπος ή ο μετωπιαίος φλοιός. Ούτε λίγο ούτε πολύ, οι δύο ερευνητές απέδειξαν ότι ο τόπος αποθήκευσης μιας μνήμης στον εγκέφαλό μας εξαρτάται από το πόσο παλιά είναι!
Για τους σκοπούς της έρευνας μια σειρά από εθελοντές υποβλήθηκαν σε λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) ενώ απαντούσαν σε 160 ερωτήσεις σχετικά με σημαντικές δημόσιες ειδήσεις που συνέβησαν τα τελευταία τριάντα χρόνια.
Αν και φαινομενικά απλό, το πείραμα αυτό υποκρύπτει αρκετές παγίδες: π.χ. οι πιο πρόσφατες αναμνήσεις ειδήσεων είναι πιο πλούσιες και πιο «ζωντανές» από τις παλαιότερες. Επιπλέον, η ανάκληση από τον εγκέφαλο μιας σημαντικής είδησης δεν είναι ποτέ μηχανική και ψυχολογικά ουδέτερη, αφού μαζί με το συμβάν ανακαλούμε στη μνήμη μας και την ψυχολογική εντύπωση που μας είχε δημιουργήσει.
Παρά τις δυσκολίες οι ερευνητές κατάφεραν τελικά να αποδείξουν ότι, πέρα από κάθε αμφιβολία, η ικανότητα των εθελοντών να ανακαλούν στη μνήμη τους κάποια είδηση μειωvόταν ευθέως ανάλογα με την «ηλικία», δηλαδή με την παλαιότητα, του συμβάντος. Και επιπλέον, όσο παλαιότερη ήταν η είδηση που ανακαλούσαν τόσο μικρότερη ήταν η ενεργοποίηση των βαθύτερων εγκεφαλικών δομών (ιππόκαμπος, αμυγδαλή), ενώ ακριβώς το αντίθετο συνέβαινε όταν ανακαλούσαν πιο πρόσφατες ειδήσεις!
Συμπέρασμα: για την ανάκληση παλαιότερων αναμνήσεων ενεργοποιούνται οι ανώτερες φλοιικές δομές, ενώ για την ανάκληση των πιο πρόσφατων ειδήσεων οι βαθύτερες δομές στο βάθος του κροταφικού λοβού (όπως ο ιππόκαμπος).
Γιατί όμως τα πιο πρόσφατα μνημονικά ίχνη (βραχύχρονη μνήμη) σχηματίζονται και αποθηκεύονται πρόσκαιρα στον ιππόκαμπο και στην αμυγδαλή, ενώ η μετατροπή τους σε πιο μακροχρόνιες μορφές μνήμης απαιτεί τη μεταφορά τους από τον μέσο εγκέφαλο στον νεοφλοιό;
Η απάντηση των δύο ερευνητών είναι ενδιαφέρουσα και αρκετά πειστική: πιθανά αυτό συμβαίνει επειδή η ανάκληση παλαιότερων αναμνήσεων απαιτεί πολύ πιο πλούσιες και ισχυρές νευρωνικές συνάψεις, αλλά τόσο πλούσιες και περίπλοκες νευρωνικές συνάψεις υπάρχουν κυρίως στον εγκεφαλικό φλοιό και όχι στις βαθύτερες εγκεφαλικές δομές.
Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι η μνήμη είναι μια μοναδική και ενιαία «ψυχική» λειτουργία. Και με αυτή ακριβώς την έννοια η απώλεια της μνήμης ισοδυναμεί με απώλεια του εαυτού. Στην πραγματικότητα, όπως είδαμε, πρόκειται για μια εξαιρετικά σύνθετη εγκεφαλική λειτουργία που εκτελείται από τουλάχιστον δύο ξεχωριστά μνημονικά συστήματα: ένα πρωτογενές σύστημα, της «βραχύχρονης μνήμης», και ένα δευτερογενές σύστημα, της «μακρόχρονης μνήμης».
Μάλιστα, το κάθε ένα από αυτά τα δύο συστήματα «μνήμης» επιτελεί διαφορετικές μνημονικές λειτουργίες και ικανοποιεί διαφορετικές ανάγκες του οργανισμού. Ανάγκες που, με τη σειρά τους, εμπλέκουν διαφορετικές νοητικές διεργασίες που πραγματώνονται σε διαφορετικές εγκεφαλικές δομές.
Από τα όσα είπαμε, θα μπορούσε κανείς να εξαγάγει έναν πολύ γενικό ψυχοβιολογικό κανόνα: όσο πιο σύνθετες είναι οι νοητικές διεργασίες που εκτελούνται τόσο πιο πολύπλοκα θα πρέπει να είναι τα μνημονικά-εγκεφαλικά συστήματα που απαιτούνται για την εκτέλεσή τους.
Η ζωτική σημασία της λήθης στις μνημονικές διεργασίες
Βιώνουμε τη σταδιακή απώλεια κάποιων αναμνήσεων ως τραγωδία, στην πραγματικότητα όμως η ικανότητα για λήθη αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο μιας καλής μνημονικής λειτουργίας.
Στο διήγημά του «Φούνες, ο μνήμων» ο Αργεντινός συγγραφέας Χόρχε Λουίς Μπόρχες περιγράφει την τραγωδία ενός ατόμου που δεν ξεχνά ποτέ τίποτα και, κατ' αυτόν τον τρόπο, αναδεικνύει την αποφασιστική σημασία της λησμοσύνης για μια υγιή και ισορροπημένη ανθρώπινη ζωή.
Πράγματι, από διάφορες πειραματικές και κλινικές παρατηρήσεις προκύπτει ότι η ικανότητα να σβήνονται επιλεκτικά από τη μνήμη μας κάποιες δευτερεύουσες πληροφορίες και επουσιώδεις λεπτομέρειες αποτελεί την αναγκαία και ικανή συνθήκη για τη δημιουργική λειτουργία του πολύπλοκου αλλά και λειτουργικά πεπερασμένου εγκεφάλου μας.
Αντίθετα με ό,τι συνήθως πιστεύουμε, η μνήμη μας δεν είναι μια τεράστια αποθήκη με αμέτρητα και καλά ταξινομημένα «συρταράκια», όπου μεταφέρονται και καταχωρίζονται αυτόματα και ανασύρονται μηχανικά όλα όσα γνωρίζουμε καθημερινά.
Πρόκειται, αντίθετα, για ένα πολύπλοκο και εκτενές δίκτυο νευρωνικών κυκλωμάτων, που ενώ εξειδικεύονται στην επεξεργασία ορισμένων πληροφοριών, μπορούν να επικοινωνούν και να επηρεάζουν σημαντικά το ένα το άλλο. Γι' αυτό, στην πράξη, οι πληροφορίες που φτάνουν σε αυτά τα μνημονικά κυκλώματα δεν καταγράφονται παθητικά, αλλά επιλέγονται και διαμορφώνονται ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυνατότητες του κάθε εγκεφάλου. Κάθε νέα πληροφορία, έπειτα από κάποια επεξεργασία, εντάσσεται επιλεκτικά και διαμορφώνεται από κάποιο προϋπάρχον μνημονικό πλαίσιο.
Μόνο χάρη στη δημιουργική παρέμβαση της λησμοσύνης μπορούμε, σε όλη σχεδόν τη διάρκεια της ζωής μας, να συγκρατούμε ό,τι είναι σημαντικό από ένα πλήθος ασήμαντων λεπτομερειών, αλλά και να αφομοιώνουμε νέες εμπειρίες και γνώσεις.

πγηή : εφημερίδα Ελευθεροτυπία/επιστήμη,τεχνολογία
            http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=28/08/2010&id=197007